Fertiliteit terminologie

Vandaag het begin van de European Fertility Week!

Moeten we hier samen blij om worden? Wat mij betreft wel, in die zin dat er aandacht aan besteed wordt, dat het taboe doorbroken wordt en dat er steeds meer kennis beschikbaar is.
Die kennis willen we graag met jullie delen hier als “tips & advies”, waar later ook nog andere thema’s aan bod zullen komen. Want je kan als wensouder maar best goed geïnformeerd zijn om verstandige keuzes te maken.

Vandaag gaan we nog niet te diep in op alle verschillende ondersteunende methoden zoals fertiliteitsmassage, fertiliteitsyoga, fertiliteitsreflexologie,… maar wil ik jullie mee nemen in de terminologie.

Fertiliteit

Vruchtbaarheid of fertiliteit is het vermogen van een organisme (mens, dier of plant) om zich geslachtelijk voort te planten. Hiertegenover staat het begrip “onvruchtbaarheid”.

Vruchtbaarheid van de man

Bij mannen worden vanaf de puberteit in de testes dagelijks vele miljoenen zaadcellen gemaakt. Deze worden in de bijbal opgeslagen totdat ze bij een ejaculatie worden uitgestoten. Slechts een gedeelte van de zaadcellen (verschillende getallen van 30-50% worden genoemd) komen tot een complete rijping, de rest wordt lokaal afgebroken en door het weefsel opgenomen. Zaadcellen worden slechts enkele weken opgeslagen, daarna worden ze in de bijbal afgebroken.

De vruchtbaarheid van de man hangt samen met de hoeveelheid zaadcellen in het spermavocht, of ze correct gevormd zijn en met de activiteit van deze zaadcellen (of ze beweeglijk zijn of niet). Samen wordt dit vaak gevat onder de term kwaliteit van het sperma. Zelfs bij een zeer vruchtbare man zijn lang niet alle zaadcellen beweeglijk genoeg om een bevruchting tot stand te brengen.
Naast de kwaliteit van het sperma speelt uiteraard ook het verdere functioneren van de geslachtsorganen een belangrijke rol bij de vruchtbaarheid.

Vruchtbaarheid van de vrouw

De vrouwelijke geslachtscellen, de eicellen, zijn bij de geboorte in een onrijpe toestand allemaal aanwezig. Vanaf de puberteit rijpt één maal per menstruatiecyclus van ongeveer 4 weken één eicel, die gedurende een periode van ongeveer 24 uur bevrucht kan worden. De rijping wordt door hormonen gecontroleerd en gestuurd die ook de baarmoeder beïnvloeden, zodat die bereid is om de eventuele zygote te ontvangen.

Mocht er geen bevruchting volgen, dan wordt alles wat als voorbereiding is opgebouwd weer afgebroken. Dit resulteert in de menstruatie.

Subfertiliteit

Er is sprake van infertiliteit als onomstotelijk is vastgesteld dat bij een (echt)paar één of beide partners niet in staat is om nakomelingen te krijgen. Zolang dat niet is vastgesteld wordt gesproken van subfertiliteit (verminderde vruchtbaarheid).

In Nederland wordt de diagnose ‘subfertiliteit’ vastgesteld als bij een (echt)paar:

  • de vrouw na 12 maanden van onbeschermde seks niet zwanger is
  • de vrouw niet in staat is een zwangerschap te voldragen (bijvoorbeeld door herhaalde miskramen).

Primaire versus secundaire subfertiliteit

Van ‘primaire subfertiliteit’ spreekt men als iemand verminderd vruchtbaar is en nog nooit een kind kreeg. ‘Secundaire subfertiliteit’ is verminderde vruchtbaarheid waarbij iemand al wel eerder één of meer kinderen heeft gekregen, of al eerder bewezen zwanger is geweest.

Oorzaken subfertiliteit

Bij ongeveer 3 op de 10 paren ligt de oorzaak van het uitblijven van een zwangerschap bij de vrouw, bij 3 op de 10 bij de man, en bij weer 3 op de 10 bij beiden. Bij 1 op de 10 paren wordt uiteindelijk geen oorzaak gevonden. De leeftijd van de vrouw is een zeer belangrijke factor bij het wel of niet zwanger raken.

Infertiliteit

Onvruchtbaarheid is het verschijnsel waardoor een mens, dier of plant zich niet voort kan planten. Meestal ontstaat onvruchtbaarheid tijdens het leven, maar onvruchtbaarheid kan ook optreden voor of bij de geboorte.
Onvruchtbaarheid houdt in dat een organisme zich niet op een natuurlijke manier kan reproduceren.
De wetenschappelijke term voor ‘onvruchtbaarheid’ is infertiliteit.

Oorzaken van onvruchtbaarheid

Een mens kan onvruchtbaar zijn door verschillende redenen. In naar schatting 30 procent van de gevallen ligt de oorzaak van vruchtbaarheidsproblemen bij de man (‘andrologische factor’), in 30 procent van de gevallen bij de vrouw, en in 30 procent van de gevallen bij beiden. In 10 procent van de gevallen wordt de oorzaak nooit duidelijk. In het laatste geval spreken de medici van ‘idiopathische subfertiliteit’, ofwel onbegrepen onvruchtbaarheid.

Ongunstige leefstijlfactoren

  • Cafeïne
  • Alcohol en roken
  • Medicatie en drugs
  • Koorts
  • Onder- en overgewicht
  • Soa’s
  • Sport en stress
  • Schadelijke stoffen of straling
  • Continue erstoring van dag-en nachtritme
  • Langdurige deelname aan het verkeer

Onvruchtbaarheid bij de man

Bij de man wordt onvruchtbaarheid veroorzaakt door een tekort zijn aan goed gevormde zaadcellen in het sperma. Mogelijk zijn er te weinig zaadcellen (oligozoöspermie) of het sperma bevat helemaal geen zaadcellen (azoöspermie). Ook als er wel voldoende zaadcellen zijn, kan het zijn dat de kwaliteit van de zaadcellen te laag is. Een te lage kwaliteit kan liggen aan een verminderde beweeglijkheid van de zaadcellen (asthenozoöspermie), maar het kan ook zijn dat er te veel zaadcellen zijn met abnormale vorm (teratozoöspermie).

Om vast te stellen of een man verminderd vruchtbaar is wordt meestal een semenanalyse gedaan.

Onvruchtbaarheid bij de vrouw

Een vrouw kan onvruchtbaar zijn door een impermeabel celmembraan bij de eicel of omdat er helemaal geen eicellen geproduceerd worden. De eierstokken kunnen ook helemaal ontbreken.

Bij een fertiliteitsprobleem kunnen de volgende vrouwelijke factoren een rol spelen:

  • Stoornissen in de menstruele cyclus
  • PCOS
  • Vervroegde overgang
  • Verminderde eicelvoorraad (ovariële reserve) of eicelkwaliteit
  • Afwijkingen in de eileiders (tubapathologie)
  • Endometriose
  • Afwijkingen aan de baarmoeder: vleesbomen of verklevingen
  • Problemen met het baarmoederhalsslijm (cervixfactor)
  • DES-dochter
  • Seksuele problemen
  • Onbegrepen onvruchtbaarheid (idiopatische subfertiliteit).

 

Bron: Wikipedia

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *